ظروف سفالی از جمله محصولات هنری دست ساز و دکوراتیو زیبایی هستند، که چون ریشه در سنت­‏‌هایمان دارند اصالت را به محل زندگی ما ایرانی‌‏ها هدیه می‌‏دهند.

در این مقاله به طور کامل با نحوه ساخت و تزئین ظرف سفالی ساده و لعاب‌دار آشنا خواهید شد. همچنین از روش‏‌های رنگ کردن ظروف سفالی بدون لعاب در خانه آگاه خواهید شد تا بتوانید خودتان ظرف‏‌های زیبای سفالی را رنگ کنید.

بخشی از فهرست مطالب این مقاله:

ابزار مورد نیاز سفالگری

نحوه آماده کردن گِل سفال

تکنیک‏‌های سفالگری

سفالگری با دست

رنگ آمیزی سفال

در این مقاله از فروشگاه محصولات هنری دست ساز و دکوراتیو جویا با ما همراه باشید.

ظرف سفالی از چه خاکی ساخته می‌‏شود؟

ظروف سفالی از خاک رس ساخته می‏‌شود. خاک رُس دارای خاصیت چسبندگی فوق‌‏العاده‌‏ای است و شکل‌دهی گِل رُس به راحتی امکان پذیر است. به همین دلیل بهترین خاک برای سفالگری، خاک رس است.

توجه: خاک ظروف سفالی و ظروف سرامیکی با هم تفاوت دارند. برای اطلاعات بیشتر مقاله تفاوت‌ ظروف سفال و سرامیک را بخوانید.

چه ابزارهایی برای سفالگری مورد نیاز است؟

چه ابزارهایی برای سفالگری مورد نیاز است؟

اول از همه برای سفالگری به گِل نیاز دارید که از ترکیب آب و خاک رس ساخته می‏‌شود. البته برای انجام پروژه‏‌های سفالگری کوچک می‏‌توانید گِل را به صورت آماده تهیه کنید .علاوه‌بر آن باید ابزارهای زیر را نیز داشته باشید:

  1. سوزن سفالگری
  2. چاقوی سفالگری
  3. مشته
  4. کاردک
  5. اسفنج
  6. قلمو
  7. کاردک
  8. سیم قطع کننده

مراحل ساخت ظرف سفالی چیست؟

ساخت ظروف سفالی در چهار مرحله زیر انجام می‌‏پذیرد:

  1. آماده ساختن گِل سفال
  2. شکل دادن به گِل و ساخت ظرف سفالی
  3. تزئین ظرف سفالی
  4. پختن ظرف سفالی در کوره
  5. لعاب کاری و رنگ آمیزی ظرف سفالی

۱.آماده کردن گِل سفال

برای آماده کردن گِل سفال ابتدا باید مقداری آب، به خاک رُس اضافه کنید تا گِلی مناسب که نه خیلی رقیق است و نه خیلی سفت ایجاد شود. گِلی که زیادی سفت یا رقیق است استحکام خوبی نخواهد داشت و ظروف سفالی‌‏ای که با این گِل ساخته شوند در دیواره‌‏های خود دچار ترک‏ می‌‏شوند.

بعد از اینکه گِل را ساختید نوبت به وَرز دادن و هواگیری از گِل می‏‌رسد. گِل را به خوبی و مثل خمیر وَرز دهید و با مشت بکوبید تا حباب‏‌های هوای درون گِل از بین برود و خود گِل هم انعطاف‏پذیرتر شود.

نحوه شکل دادن به گِل و ساخت ظرف سفالی

۲.نحوه شکل دادن به گِل و ساخت ظرف سفالی

ساخت ظرف سفالی و فرم دادن به گل به دو صورت دستی و چرخی اتفاق می‏‌افتد. خود چرخ سفالگری هم در دو حالت برقی و سنتی در بازار موجود است.

ساخت ظرف سفالی توسط چرخ:

در این حالت سفالکار در یک صندلی پشت چرخ سفالگری می‏‌نشیند و اگر چرخ سنتی بود با پای راست خود چرخ سفالگری را به حرکت درمی‌‏آورد و در عین حال با دستانش به گِل روی چرخ حالت می‏‌دهد.

وقتی گِل رُس به شکل دلخواه درآمد، با یک نخ، ظرف ساخته شده را از بقیه گِل جدا می‏‌کند و به مدت ۲۴ ساعت در سایه قرار می‏‌دهد.

اگر سفالگر تصمیم داشت که دستگیره یا بخش دیگری به ظرف خود وصل کند، در این مرحله باید انجامش دهد. اما حتما باید گِل بخش اتصالی از نظر رطوبت و ثبات با گِل بدنه ظرف برابر باشد تا ظرف در کوره ترک برندارد.

ساخت ظرف سفالی با دست:

ظرف سفالی با دست به سه روش زیر ساخته می‏‌شود:

روش فشاری یا پینچ Pinch

روش فتیله‏ای یا کویل Coil

روش صفحه‏ای یا اسلب Slab

روش فشاری یا پینچ:

ساده‌‏ترین روش سفالگری با دست، روش فشاری است. در این روش ابتدا با دست گلوله‏‌ای از گِل می‏‌سازید. سپس با انگشت شست سوراخی در میان گلوله گِلی ایجاد می‏‌کنید و بعد آهسته با چرخاندن گلوله و بازتر شدن سوراخ و فشاری که به گِل وارد می‏‌کنید به آن شکل داده و فرم دلخواه را می‏‌سازید.

ساخت ظرف سفالی با دست به روش فشاری یا پینچ

روش فتیله‏‌ای یا کویل:

در روش فتیله‌‌‏ای ابتدا یک ورقه سفالی به ضخامت نیم تا یک سانتی‏متر را درست می‏‌کنید و روی سطح گچی قرار می‏‌دهید. این ورقه همان پایه یا کفِ ظرف سفالی شما خواهد بود. سپس مقداری گِل را برداشته و با انگشتان و کف دست خود، آن را به شکل لوله یا همان فتیله گِلی در می‏‌آورید. سپس فتیله‌‏ها را روی هم و بر صفحه گلی قرار می‏‌دهید و به فشار انگشتان، آن‏‌ها را روی هم ثابت می‏‌کنید. به این ترتیب با قرارگیری فتیله‏‌ها روی هم، ظرف سفالی ساخته می‏‌شود.

 ساخت ظرف سفالی با دست به روش فتیله‏‌ای یا کویل

روش صفحه‌ای یا اسلب:

روش صفحه‏‌ای اکثرا در ساخت ظروف سفالی با بدنه زاویه‌دار کاربرد دارد. در روش اسلب ابتدا باید با وردنه، از گِل وَرز داده شده، ورقه گلی بسازید. سپس آن را به شکل‏ قطاع‏‌های ظرف سفالی مدنظر خود، برش دهید و وقتی ورقه‏‌های برش خورده کمی خود را گرفت و اصطلاحا به حالت چرمینگی رسید، با دوغاب غلیظ آن‌‏ها را به هم وصل کنید.

 ساخت ظرف سفالی با دست به روش صفحه‌ای یا اسلب

۳.تزئین ظرف سفالی

بعد از اینکه ظرف سفالی مورد نظر خود را ساختید باید با ابزار و تکنیک‏‌های مناسب آن را تزئین کنید. در اینجا تعدادی از راه‏‌های ساده تزئین ظرف سفالی را گردآوری کرده‌‏ایم:‌

  • برجسته کاری به کمک قلم مو با مخلوط گل سائیده و کتیرا
  • کنده کاری با چاقو
  • باسمه کاری به وسیله مهر
  • رنگ آمیزی با گواش
  • رنگ‏ آمیزی با اکریلیک و اسپری تثبیت کننده (فیکساتور)
  • رنگ ‏آمیزی با ماژیک
  • رنگ‏ آمیزی با اسپری
  • لعاب کاری

بعد از تزئین ظرف سفالی، باید آن را در گرمخانه یا مقابل آفتاب قرار دهید تا خشک شده و برای رفتن به کوره آماده گردد.

تزئین ظرف سفالی

توجه: در مورد تزئین با لعاب و همچنین رنگ ‏آمیزی، اول باید ظرف سفالی خشک شود، یک بار به کوره رفته و بپزد، سپس لعاب کاری یا رنگ آمیزی شود. در ضمن ظرف لعاب خورده دوباره باید به کوره برود تا لعابش هم بپزد، اما ظرف سفالی رنگ شده نیازی به کوره رفتن ندارد.

۴.پختن ظرف سفالی در کوره

در مرحله نهایی ظرف سفالی ساخته و تزئین شده را در کوره قرار می‌‏دهید تا با تبخیر رطوبت موجود در گل رس، ذرات آن به خوبی به یکدیگر بچسبند و به اصطلاح سفال بپزد. ابتدا ظروف را در کوره بچینید سپس آن را روشن کنید. توجه داشته باشید که
درجه حرارت کوره برای

سفال‏‌های بدون لعاب، سفال‏‌های لعاب‌دار و سفال‌‏هایی که قرار است از رو نقاشی شوند، متفاوت است. همچنین باید درجه حرارت کوره را به آرامی افزایش دهید تا سفال‏‌ها به آرامی پخته شوند و به استقامت مورد نظر برسند.

در نهایت؛ برای اینکه زیبایی و اصالت را با این ظروف هنری و دکوراتیو، به منزل خود هدیه دهید؛ حتما از محصولات سفالی جویاشاپ دیدن فرمایید.

ما در جویاشاپ همواره تلاش کرده‌‏ایم نگاه نو و معاصر خود را با هنر تلفیق کنیم و زیبایی بیافرینیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *